ข้อเสนอเชิงนโยบาย: การคุ้มครองทางสังคม สำหรับมารดากลุ่มเปราะบาง

จัดทำโดย: สถาบันวิจัยบทบาทหญิงชายและการพัฒนา

สมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรีฯ

กุมภาพันธ์ - ธันวาคม  2568

ข้อเสนอเชิงนโยบาย

"การคุ้มครองทางสังคม สำหรับมารดากลุ่มเปราะบาง"

ภายใต้โครงการ

เร่งรัดสวัสดิการและการคุ้มครองทางสังคมสำหรับมารดา และผู้ปกครองที่ทำงาน

Accelerating the Social Welfare, Security, and Protection for Working Mothers/Parents

บทสรุปสำหรับผู้บริหาร

บริบทและความสำคัญ 

ประเทศไทยกำลังเผชิญวิกฤตโครงสร้างประชากรอย่างรุนแรง โดยมีอัตราการเจริญพันธุ์รวม (TFR) ต่ำกว่า 1 ซึ่งต่ำกว่าระดับทดแทน 2.1 อย่างมาก สาเหตุสำคัญไม่ได้มาจากความไม่อยากมีบุตรเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจาก "ความไม่พร้อมทางเศรษฐกิจ" และ "ภาระการดูแล (Care Work)" ที่ตกหนักอยู่กับผู้หญิงและครอบครัว โดยขาดระบบสวัสดิการรัฐที่มีประสิทธิภาพมารองรับ พบว่ากลยุทธ์และประสบการณ์เพิ่มประชากรจากเพื่อนบ้านในเอเชีย เช่น เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น สิงคโปร์ เวียดนาม และมาเลเซีย แสดงให้เห็นว่าการลงทุนทางการเงินเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการเพิ่มอัตราการเกิด แต่ต้องอาศัยการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างและเข้าใจวัฒนธรรมและมิติหญิงชาย Gender Dimension ของความเป็นผู้หญิง และ ความเป็นแม่ อย่างลึกซึ้ง หลายประเทศอาเซียนได้ขยายวันลาคลอด เช่น เมียนมาและเวียดนาม 180 วัน ไทยกำลังจะเพิ่มเป็น 120 วันสำหรับแรงงานในระบบ  นโยบายล่าสุดของรัฐบาลไทยได้ประกาศให้อัตราการเกิดต่ำเป็นวาระแห่งชาติ พร้อมเปิดแคมเปญ "การเกิดคือการให้ที่ยิ่งใหญ่" โดยรณรงค์ วางแผน และเตรียมความพร้อม ให้ครอบครัวที่พร้อมมีบุตรอย่างน้อย 2 คนโดยสมัครใจ รวมถึงช่วยเหลือผู้มีบุตรยาก เพื่อรักษาอัตราการเกิดไม่ให้ลดต่ำกว่าเดิมใน 5 ปี และเพิ่มเป็น 1.5 คนใน 20 ปี มาตรการสำคัญกำลังอยู่ระหว่างดำเนินการ

อ่านฉบับเต็มได้ที่นี่

https://drive.google.com/file/d/11w7m8EgJvyidIjSdGL2yRVqKsCyZRZOD/view?usp=drive_link